Zanim cokolwiek nakręcisz, obejrzyj film Krzysztofa Kieślowskiego "Gadające głowy". Łatwo go znajdziesz, np. na YouTube.

Przeczytaj poniżej, jak pokrótce wyglądały prace nad filmem "Gadające głowy".
Pomysł był taki, by 100 osobom zadać 3 pytania: "Ile masz lat? Kim jesteś? Czego byś chciał?".
Miały to być osoby w wieku od 1 do 100 lat. Następnie asystent reżysera zaczął poszukiwania. Ostatecznie zdecydowano się w filmie umieścić 40 osób, które odpowiadają na 2 ostatnie pytania - osoby te podpisane są rokiem urodzenia. Film ów miał stanowić przekrojowy obraz społeczeństwa polskiego w 1980 r. Osoby różnią się nie tylko wiekiem, ale i poziomem wykształcenia, miejscem zamieszkania, typem osobowości itd.

Masz już podstawy historyczno-teoretyczne. Możesz teraz przystąpić do wymyślania swojego filmu. Nie próbuj lepiej robić tego samego co Kieślowski. Filmów takich jest już wiele i wszystkie przeszły bez echa - nawet dzieło Krzysztofa Wierzbickiego, który był asystentem Kieślowskiego w trakcie kręcenia oryginalnych "Gadających głów".

Określ, najlepiej jednym zdaniem, o czym ma być Twój film. Kim mają być Twoi bohaterowie? Na jakie tematy mają się wypowiadać (to nie muszą być pytania)? Napisz w kilku zdaniach brief. Czytaj go, poprawiaj, rozmyślaj. Dobry film musi być przemyślany.
Przykłady:
- niech koleżanki i koledzy z klasy wypowiedzą się o swoich planach na przyszłość (najlepiej kręcić w okolicach matury; ten film dobrze będzie się oglądało za 10, 20, 50 lat)
- niech mieszkańcy jakiejś okolicy, wsi czy miasteczka wypowiedzą się na temat swojej miejscowości (temat trzeba oczywiście jakoś sprecyzować - np. co sądzą o pijaczkach spod sklepu,czy wieczorem jest bezpiecznie albo czy to ciekawe miejsce dla turystów itd. - kreatywność wymagana)
- niech starsze osoby odpowiedzą na pytania typu: jak było dawniej? jak się pracowało? jaka była telewizja? jaka była młodzież? itd...
- bardziej filozoficzne pytania można zadawać przypadkowym przechodniom w parku czy na deptaku

Przedstaw każdemu rozmówcy, czego od niego oczekujesz. Niech zna temat, niech chwilkę pomyśli. Dopiero potem włącz kamerę. Nie baw się w spontaniczność - to mit. Gdyby była ona taka super, to aktorzy nie dostawaliby w teatrze czy filmie scenariuszy, tylko by się zjeżdżali i robili, co im do głowy przyjdzie.
Jest to ważne, zwłaszcza gdy nagrywasz wypowiedzi nieznanych osób z tzw. łapanki. Pamiętaj: nie jesteś dziennikarzem - robisz film, a nie materiał. To nieprawda, że tylko spontaniczne wypowiedzi są prawdziwe. Jest odwrotnie - spontaniczna łapanka z kamerą pozwoli zarejestrować tylko prawdziwe reakcje ucieczkowe. Prawie każdy będzie chciał jak najszybciej oddalić się, spławić natręta z kamerą. Nagrywaj tylko te osoby, których masz na to zgodę.

Jeśli wypowiedzi mają być odpowiedziami na pytania, niech pojawią się one raz, na początku filmu, przed wystąpieniem pierwszego bohatera. Informuj też swoich aktorów, żeby odpowiadali dopiero po tym, jak skończysz pytanie.

Film typu "gadające głowy" nie jest słuchowiskiem, lecz jednak filmem. Zatem mimo że nie jest to wymarzona forma do wykazania się kunsztem operatorskim, niemniej trzeba pokazać, że obraz jest nieodłączną częścią całej kompozycji. Nie ustawiaj więc wszystkich rozmówców na tym samym tle. Różnicuj też sposób kadrowania (używaj zooma albo stawiaj kamerę w różnej odległości). Jedne twarze filmuj frontalnie, inne z półprofilu, z profilu, lekko z dołu, lekko z góry itd. Przy wyborze sposobu nagrywania danej twarzy możesz kierować się własnymi subiektywnymi odczuciami - w tym elemencie możesz dać upust swej potrzebie spontaniczności.

Nie pozwól żadnej "głowie", by zagadała inne. Jedna wypowiedź nie może stłumić innych. Wyjątkowo gadatliwe osoby poproś o skondensowanie swoich wypowiedzi. Ostatecznie wybierz tylko fragmenty albo zrezygnuj z wprowadzania tej postaci do filmu. Pamiętaj o ogólnej zasadzie: nie wszystko, co nagrane, musi być wykorzystane - dlatego nagraj raczej więcej niż mniej.

Montaż nie powinien sprawić trudności. Nie stosuj żadnych fajerwerków. Najważniejszym zadaniem montażowym będzie ustalenie kolejności wypowiedzi. Kieślowski miał kryterium wieku. W większości jednak przypadków nie będziesz mieć żadnego jasnego kryterium. Ważne, żeby pierwsza i ostatnia wypowiedź wyróżniały się na plus na tle tzw. średniej wypowiedzi.